Beleidsadvies Effecten Gen-gerelateerde octrooien op de gezondheidszorg en innovatie
Klantvraag
Doorbraken in de medische biotechnologie, zoals het via genen bepalen van de erfelijke aanleg voor een ziekte, betekenen grote stappen voorwaarts in de gezondheidszorg. De verwachtingen voor de toekomst zijn hooggespannen. Voorwaarde is dat er wordt geïnvesteerd in innovatie en kennisverspreiding, zaken waaraan het octrooisysteem een bijdrage kan leveren. Dat systeem biedt namelijk mogelijkheden tot het terugverdienen van investeringen en door de verplichte openbaarmaking van de uitvinding komt kennis bovendien breed beschikbaar.
Toch is er over octrooien, waarin menselijk genetisch materiaal betrokken is, een uitgebreide discussie op gang gekomen. Voorbeelden van handelswijzen van octrooihouders in de VS, bijvoorbeeld exclusieve exploitatie en hoge tarieven, hebben onrust veroorzaakt nu deze bedrijven ook in Europa octrooi hebben verkregen of aangevraagd. Dit bovendien tegen de achtergrond van de uitgestelde ondertekening door Nederland van de Europese richtlijn betreffende de rechtsbescherming van biotechnologische uitvindingen.
Op verzoek van de Tweede Kamer hebben de Ministers Volksgezondheid, Welzijn & Sport en Economische Zaken een studie laten verrichten naar de effecten van gen-gerelateerde octrooien op de gezondheidszorg en innovatie. Van de Bunt heeft deze studie uitgevoerd.
Werkwijze
Naast een uitgebreid literatuuronderzoek en interviews, zijn in een externe commissie met verschillende personen uit de industrie, de klinische genetica, patiëntenorganisaties en deskundigen op het gebied van het octrooisysteem, waarnemingen uitgewisseld en gevalideerd. Een nog bredere groep van betrokkenen nam deel aan een werkconferentie, waarin de tussentijdse resultaten ter discussie zijn voorgelegd.
Onze conclusie is dat het Europees octrooisysteem en de Nederlandse wetgeving in beginsel voldoende veiligheidskleppen bieden om ongewenst gedrag van octrooihouders en daarmee ongewenste effecten op de gezondheidszorg en innovatie tegen te gaan. Mogelijke effecten van genoctrooien in de Nederlandse praktijk zijn echter nog niet volledig uitgekristalliseerd. Ook zijn nog niet alle instrumenten die het systeem biedt, ingezet. Deze konden daarom niet op hun effectiviteit worden beoordeeld. Kortom: houdt de vinger aan de pols. Mochten er zich toch ongewenste situaties voordoen, dan is bovendien in kaart gebracht op welke punten een herziening van de wetgeving overwogen kan worden, als stok achter de deur.
Resultaat
De staatssecretarissen van VWS en EZ en de Minister van OC&W hebben een gezamenlijk standpunt over de effecten van menselijke genoctrooien op het innovatie,- gezondheids,- en wetenschapsbeleid naar de Tweede Kamer gestuurd. Dit mede op basis van het rapport "De code van het genoctrooi, studie naar de effecten van gen-gerelateerde octrooien op gezondheidszorg en innovatie" van Van de Bunt, waarvan de conclusies zijn overgenomen.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
